Toksik ilişki, taraflardan birinin ya da her ikisinin duygusal, psikolojik ya da bazen fiziksel olarak yıprandığı; ilişki dinamiğinin kişinin kendilik algısını, özgüvenini ve ruhsal bütünlüğünü olumsuz etkilediği ilişki biçimidir. Bu tür ilişkilerde sevgi, güven ve saygı yerine; kontrol etme, suçlama, manipülasyon (duygusal yönlendirme) ve değersizleştirme gibi davranışlar daha sık görülür. Toksik ilişki her zaman yüksek sesle kavga edilen, dışarıdan kolay fark edilen bir ilişki olmayabilir. Bazen fazlasıyla sessiz, kendini derin bir yorgunluk, bitkinlik veya içe kapanma halinde gösterebilir.
Örneğin; partneriniz sürekli olarak sizi “fazla hassas” olmakla suçluyor, hislerinizi yok sayıyor ve sizi mantıksız göstermek için çabalıyorsa bu bir gaslighting (psikolojik manipülasyon) örneğidir. Bir başka örnekte, partneriniz arkadaşlarınızla görüşmenizi istemiyor, sosyal çevrenizi kısıtlıyor ve bunu “seni kıskandığım için yapıyorum” gibi romantik bir kılıfla sunuyorsa bu da kontrol davranışıdır. Bu durumlar zamanla kişinin kendinden şüphe duymasına, kendi istek ve ihtiyaçlarını ikinci plana atmasına, kendisini yalnız ve çaresiz hissetmesine yol açabilir.
Toksik ilişkilerde döngü genellikle şu şekilde ilerler:
Yıpratma → Suçluluk yaratma → Özür & romantik jestler → Yeniden gerilim.
Bu döngü sürekli tekrarlandığı için kişi, zararlı bir ilişki içinde olduğunu bilse bile ayrılmakta zorlanabilir. Çünkü ilişkinin kimi anlarında yoğun ilgi, sevgi gösterileri veya “bir gün düzelecek” umudu vardır.
Bilimsel araştırmalar, toksik ilişki deneyiminin stres hormonlarını artırdığını, uyku bozukluklarına yol açtığını ve uzun vadede depresyon ve kaygı bozukluğu riskini yükselttiğini göstermektedir. Yani toksik ilişki yalnızca duygusal olarak değil; fiziksel ve bilişsel sağlığı da etkileyen bir süreçtir.
Eğer şu sorular aklınızda belirmeye başladıysa, ilişkideki dinamiği yeniden değerlendirmek önemlidir:
Kendimi bu ilişkide yeterli ve değerli hissediyor muyum?
Hislerim görülüyor ve ciddiye alınıyor mu?
Kendi hayatımdan, sosyal çevremden kopmaya başladım mı?
Bu sorulara “hayır” cevabı veriyorsanız yalnız değilsiniz ve bu durum değişebilir. Toksik ilişkinin içindeyken bunu fark etmek her zaman kolay değildir. Bu nedenle bir psikologdan profesyonel destek almak, ilişki dinamiklerini anlamak ve daha sağlıklı sınırlar kurmak için önemli bir adımdır. Profesyonel destek, kişinin kendine yeniden alan açmasına, duygusal dayanıklılığını güçlendirmesine ve güvenli ilişkiler kurmasına yardımcı olur.
